लक्ष्मीकांत घोणसेपाटील -9890693214
महाराष्ट्राच्या राजकारणात एक गोष्ट कायम वेगळी राहिली आहे. ती म्हणजे सर्वसामान्य कार्यकर्त्याला मोठं करण्याची परंपरा. ही परंपरा निर्माण केली ती हिंदुहृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे यांनी.
शिवसेना ही केवळ एक राजकीय पक्ष नव्हती, तर मराठी माणसाच्या हक्कासाठी उभी राहिलेली चळवळ होती. मुंबईतील मराठी युवकांना रोजगार मिळावा, स्थानिकांचा सन्मान वाढावा आणि सामान्य माणसाला सत्तेच्या केंद्रस्थानी स्थान मिळावे यासाठी बाळासाहेबांनी शिवसेनेची स्थापना केली. त्यांनी अनेक आंदोलने केली, संघर्ष केला आणि एका विचाराला जनआंदोलनाचे स्वरूप दिले.
या प्रवासात शिवसेनेने एक वेगळी परंपरा निर्माण केली. चहाची टपरी चालवणारा, रिक्षा चालवणारा, भंगाराचा व्यवसाय करणारा, छोट्या दुकानातून उदरनिर्वाह करणारा किंवा साधी नोकरी करणारा कार्यकर्ता पक्षाच्या माध्यमातून नगरसेवक, जिल्हाप्रमुख, आमदार आणि खासदार बनू लागला. हेच शिवसेनेचे खरे वैशिष्ट्य होते.
बाळासाहेबांनी पुढे पक्षाची धुरा उद्धव ठाकरे यांच्या हातात सोपवली. “माझ्या उद्धवला सांभाळा” असे भावनिक आवाहनही त्यांनी शिवसैनिकांना केले होते. उद्धव ठाकरे यांनीही पक्ष संघटनेला मजबूत करण्यासाठी काम केले आणि अनेक सामान्य कार्यकर्त्यांना मोठी राजकीय संधी दिली.
मात्र गेल्या काही वर्षांत महाराष्ट्राच्या राजकारणात मोठी उलथापालथ झाली. शिवसेना फुटली, पक्षाचे नाव आणि चिन्ह गमावण्याची वेळ आली. नव्या चिन्हावर निवडणूक लढवावी लागली. अनेकांनी पक्ष सोडला. अनेकांनी साथ बदलली. तरीही उद्धव ठाकरे यांनी पुन्हा नव्याने पक्ष उभा करण्याचा प्रयत्न केला आणि अनेक सामान्य कार्यकर्त्यांना संधी दिली. आज पुन्हा काही नेते वेगळा मार्ग स्वीकारत असल्याची चर्चा आहे. अशा परिस्थितीत एक प्रश्न निर्माण होतो—जर सततच्या फुटी, विश्वासघात आणि सत्तेच्या राजकारणाला कंटाळून उद्धव ठाकरे यांनी राजकारणातून निवृत्ती घेण्याचा निर्णय घेतला तर त्याचा परिणाम काय होईल? ( असा त्यांनी कोणताही विचार बोलून दाखवलेला नाही मात्र त्यांनी तसे केले तर काय होईल )
काही जण म्हणतील की एका नेत्याच्या जाण्याने काही फरक पडत नाही. परंतु हा विषय केवळ एका व्यक्तीचा नाही. हा विषय त्या राजकीय संस्कृतीचा आहे ज्यात सामान्य कार्यकर्त्याला मोठे होण्याची संधी मिळते.
जर अशा प्रकारची राजकीय परंपरा कमकुवत झाली तर भविष्यात राजकारण अधिकाधिक घराणेशाहीकडे झुकण्याची भीती निर्माण होऊ शकते. आमदाराचा मुलगा आमदार, खासदाराचा मुलगा खासदार आणि प्रभावशाली नेत्यांच्या कुटुंबातील व्यक्तीच पुढे येण्याची शक्यता वाढू शकते. त्यामध्ये अनेक वर्षे पक्षासाठी राबणारा सामान्य कार्यकर्ता मागे पडू शकतो.
खरा प्रश्न उद्धव ठाकरे राहतील की नाही हा नाही. खरा प्रश्न असा आहे की राजकारणात सामान्य माणसाला संधी देणारी विचारधारा टिकून राहणार का? कारण लोकशाहीची खरी ताकद ही सामान्य नागरिकांच्या सहभागात असते. राजकारण काही मोजक्या कुटुंबांची मक्तेदारी बनली तर लोकशाहीचा आत्माच कमकुवत होईल.
म्हणूनच उद्धव ठाकरे यांच्या राजकीय भविष्याचा विचार करताना केवळ व्यक्ती म्हणून नव्हे, तर सामान्य कार्यकर्त्यांना संधी देणाऱ्या एका राजकीय परंपरेच्या दृष्टीने विचार करणे आवश्यक आहे.
आजचा काळ हा नेत्यांच्या जाण्या-येण्यापेक्षा विचारांच्या टिकण्याचा आहे. जर सामान्य कार्यकर्त्याला मोठं करण्याची परंपरा जिवंत राहिली तर लोकशाही मजबूत राहील. पण जर ती संपुष्टात आली, तर त्याचा सर्वात मोठा तोटा सत्ताधाऱ्यांना नव्हे, तर सामान्य नागरिकांना आणि तळागाळातील कार्यकर्त्यांना होईल. राजकारणातील खरी लढाई सत्तेसाठी नसते; ती सामान्य माणसाला संधी मिळण्यासाठी असते. आणि ही संधी जिवंत ठेवणारी प्रत्येक विचारधारा लोकशाहीसाठी महत्त्वाची असते.
