गुहागर – ( विशेष प्रतिनिधी ) एकेकाळी गुहागर तालुक्यात राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नाव घेतले की राजकीय ताकदीची जाणीव व्हायची.आमदारकीपासून पंचायत समितीपर्यंत राष्ट्रवादीचे वर्चस्व राहिले होते. कार्यकर्त्यांचे मोठे जाळे, स्थानिक पातळीवर मजबूत नेतृत्व आणि मतदारांमध्ये असलेली पकड यामुळे गुहागर हा राष्ट्रवादीचा बालेकिल्ला मानला जात होता. मात्र राजकारणाच्या बदलत्या समीकरणांमध्ये या बालेकिल्ल्याला आता तडे गेले आहेत का, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
राष्ट्रवादी काँग्रेसचे तत्कालीन आमदार भास्कर जाधव यांनी राष्ट्रवादीची साथ सोडल्यानंतर गुहागरच्या राजकारणात मोठा बदल झाला. नेतृत्वातील या बदलाचा परिणाम पक्षाच्या संघटनात्मक ताकदीवरही झाल्याचे राजकीय चित्र दिसू लागले. एकेकाळी मजबूत असलेली राष्ट्रवादीची संघटनात्मक बांधणी हळूहळू कमकुवत होत गेली का, याचा विचार करण्याची वेळ आता पक्षाच्या स्थानिक नेतृत्वावर आली आहे. लोकसभा निवडणुकीत महायुतीच्या राजकीय समीकरणातून गुहागर मतदारसंघातील मतदारांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते खासदार सुनील तटकरे यांना मतदान केले. त्यामुळे राष्ट्रवादीसाठी गुहागरमध्ये अजूनही राजकीय संधी शिल्लक असल्याचे चित्र निर्माण झाले होते.मात्र त्यानंतरच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या राजकारणात परिस्थिती वेगळी दिसली. जिल्हा परिषद आणि पंचायत समितीच्या निवडणुकांमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसला अपेक्षित यश मिळाले नाही. त्यामुळे एक महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित होतो—लोकसभा निवडणुकीत राष्ट्रवादीच्या महायुतीच्या उमेदवाराला मिळणारे मतदान आणि स्थानिक पातळीवर पक्षाला मिळणारा प्रतिसाद यामध्ये एवढी तफावत का?
मतदारांनी पक्षाला नाकारले की नेतृत्वाला?
ज्या मतदारांनी एकेकाळी राष्ट्रवादी काँग्रेसला आमदारकी दिली, पंचायत समितीवर सत्ता दिली, त्याच मतदारांकडून आज पक्षाला अपेक्षित प्रतिसाद मिळत नसेल तर त्यामागची कारणे शोधण्याची जबाबदारी पक्षाच्या स्थानिक नेतृत्वाची आहे.मतदार बदलला आहे की पक्षाची कार्यपद्धती?
नेतृत्व बदलले आहे की जनतेशी असलेला संपर्क कमी झाला आहे?
कार्यकर्त्यांना योग्य संधी मिळत नाही का?
की पक्षाच्या स्थानिक नेतृत्वाचा जनाधारच कमी झाला आहे?या प्रश्नांची उत्तरे शोधल्याशिवाय गुहागरमधील राष्ट्रवादीच्या भवितव्याचा मार्ग स्पष्ट होणार नाही.आजही गुहागरमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस जिवंत असल्याचे दाखविण्यासाठी काही मोजके नेते सक्रिय असल्याचे दिसते. पक्षाचे कार्यक्रम, बैठका आणि राजकीय वक्तव्यांमधून पक्षाची उपस्थिती अधोरेखित करण्याचा प्रयत्न केला जातो.मात्र राजकारणात केवळ पक्षाचे नाव टिकवणे पुरेसे नसते. पक्षाच्या मागे प्रत्यक्षात किती कार्यकर्ते आहेत? जनतेमध्ये किती स्वीकार आहे? निवडणुकीच्या मैदानात मतदार किती साथ देतो? हेच पक्षाच्या खरी ताकद ठरवते.त्यामुळे गुहागरमधील राष्ट्रवादीच्या स्थानिक नेतृत्वासमोर आता सर्वात मोठे आव्हान आहे ते म्हणजे संघटना पुन्हा उभी करणे आणि जनतेचा विश्वास पुन्हा संपादन करणे.
अजित पवारांच्या राष्ट्रवादीचे गुहागरमध्ये भवितव्य काय? अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेसने राज्याच्या राजकारणात स्वतंत्र राजकीय भूमिका निर्माण केली आहे. मात्र राज्यातील समीकरणे आणि स्थानिक मतदारांचे राजकारण यामध्ये मोठा फरक असतो. गुहागरमध्ये पक्षाचे स्वतंत्र अस्तित्व किती मजबूत आहे, हा प्रश्न त्यामुळे अधिक महत्त्वाचा ठरतो. महायुतीच्या राजकीय समीकरणांचा फायदा पक्षाला मिळू शकतो; मात्र स्थानिक पातळीवर संघटनात्मक ताकद नसेल तर केवळ आघाडीच्या राजकारणावर पक्षाचे अस्तित्व टिकवणे कितपत शक्य आहे, हा प्रश्न कायम राहतो.
राष्ट्रवादी काँग्रेससाठी गुहागर हा केवळ एक मतदारसंघ नाही, तर पक्षाच्या राजकीय इतिहासातील महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे सध्याची परिस्थिती ही पक्षासाठी धोक्याची घंटा मानायची की नव्याने उभारी घेण्याची संधी, हे स्थानिक नेतृत्वाने ठरवणे गरजेचे आहे.मतदारांनी पक्षाला दूर केले असेल तर त्यामागची कारणे काय आहेत, याचा शोध घ्यावा लागेल. कार्यकर्ते दुरावले असतील तर त्यांना पुन्हा जोडावे लागेल. स्थानिक प्रश्नांपासून पक्ष दूर गेला असेल तर पुन्हा जनतेच्या प्रश्नांच्या केंद्रस्थानी यावे लागेल.कारण राजकारणात पक्षाचे अस्तित्व कार्यालयात किंवा बॅनरवर दिसत नाही; ते मतदारांच्या मनात आणि निवडणुकीच्या निकालात दिसते.
गुहागरमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसला खरोखरच घरघर लागली आहे का? की पक्ष पुन्हा एकदा उभारी घेऊ शकतो? याचे उत्तर आगामी काळातील पक्षाची संघटनात्मक बांधणी, स्थानिक नेतृत्वाची भूमिका आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे गुहागरच्या मतदारांचा कौल देणार आहे.आज मात्र एक प्रश्न ठळकपणे समोर येतोय—“ज्या गुहागरने कधीकाळी राष्ट्रवादीला ताकद दिली, त्याच गुहागरमध्ये राष्ट्रवादीला आपले अस्तित्व टिकवण्यासाठी संघर्ष का करावा लागत आहे?” याचे उत्तर शोधण्यासाठी राष्ट्रवादीच्या स्थानिक नेत्यांनी इतरांकडे बोट दाखवण्यापेक्षा प्रथम स्वतःच्या संघटनेकडे आणि कामगिरीकडे पाहण्याची गरज आहे. हीच वेळ आहे आत्मपरीक्षणाची… आणि पक्ष वाचवायचा असेल तर जमिनीवर उतरण्याची!
