भातपिकातील उपयुक्त सूक्ष्मजीवांवर संशोधन; प्रा. संतोष जाधव यांना पीएच.डी.

गुहागर – भातपिकाच्या उत्पादनवाढीसाठी उपयुक्त ठरणाऱ्या सूक्ष्मजीवांच्या गुणधर्मांचा शास्त्रीय अभ्यास करत खरे-ढेरे-भोसले महाविद्यालय, गुहागर येथील मायक्रोबायोलॉजी विभागाचे सहाय्यक प्राध्यापक संतोष विठ्ठलराव जाधव यांनी शैक्षणिक व संशोधन क्षेत्रात उल्लेखनीय कामगिरी नोंदवली आहे. स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ, नांदेड यांनी त्यांच्या संशोधनकार्याची दखल घेत त्यांना मायक्रोबायोलॉजी विषयातील पीएच.डी. पदवी प्रदान केली आहे.

प्रा. संतोष जाधव यांचा “Studies on Molecular and Genetic Characterization of Growth Promoting Traits in Endophytes from High Yielding Varieties of Rice” हा संशोधन प्रबंध असून, उच्च उत्पादन देणाऱ्या भाताच्या वाणांमध्ये आढळणाऱ्या एंडोफायट्स या उपयुक्त सूक्ष्मजीवांच्या वाढीस प्रोत्साहन देणाऱ्या गुणधर्मांचा आण्विक व आनुवंशिक पातळीवर त्यांनी सखोल अभ्यास केला आहे. भातपिकाच्या वाढीस आणि उत्पादनक्षमतेस चालना देणाऱ्या सूक्ष्मजीवांचा अभ्यास भविष्यात कृषी क्षेत्रासाठी उपयुक्त ठरण्याची शक्यता असल्याने त्यांच्या संशोधनाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. त्यांची पीएच.डी. मौखिक परीक्षा १८ ऑगस्ट २०२६ रोजी ऑनलाइन पद्धतीने पार पडली. प्रा. डॉ. ए. पी. पाठक यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या या परीक्षेत बाह्य परीक्षक म्हणून डॉ. आर. एन. भार्गव, तर संशोधन मार्गदर्शक म्हणून प्रा. डॉ. डी. सी. कामठाणे यांनी भूमिका बजावली. प्रा. जाधव यांनी आकृत्या, आलेख आणि तक्त्यांच्या माध्यमातून आपल्या संशोधनाचे प्रभावी सादरीकरण केले. परीक्षकांनी विचारलेल्या विविध प्रश्नांना त्यांनी समाधानकारक उत्तरे देत आपल्या संशोधनाची शास्त्रीय मांडणी प्रभावीपणे केली. गेल्या तेरा वर्षांपासून अध्यापन आणि संशोधन क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या प्रा. जाधव यांनी केवळ संशोधनापुरते मर्यादित न राहता विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन निर्माण करण्यासाठीही सातत्याने प्रयत्न केले आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली घडलेले अनेक विद्यार्थी आज परदेशातील विविध क्षेत्रांत कार्यरत असून, अनेक विद्यार्थी देशातील नामांकित संस्था आणि संशोधन केंद्रांमध्ये उच्च शिक्षण व संशोधन करीत आहेत. प्रयोगशाळा-आधारित शिक्षण, संशोधनाची गोडी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन विद्यार्थ्यांमध्ये रुजविण्यावर त्यांचा विशेष भर राहिला आहे. त्यामुळे पीएच.डी. पदवी हे त्यांच्या वैयक्तिक शैक्षणिक यशाबरोबरच गुहागरच्या शैक्षणिक क्षेत्रासाठीही अभिमानाची बाब मानली जात आहे. प्रा. संतोष जाधव यांच्या संशोधनातील सातत्य, अध्यापनातील योगदान आणि विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीतील उल्लेखनीय सहभागाची दखल घेत त्यांच्या या यशाबद्दल शैक्षणिक, संशोधन आणि सामाजिक क्षेत्रातून अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे. त्यांच्या या संशोधनातून भविष्यात भातशेतीच्या उत्पादनवाढीसाठी नवे वैज्ञानिक मार्ग खुले होण्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.