रत्नागिरी — गुन्हे तपासात तंत्रज्ञानाचा वापर करून पोलीस दलाला नवी दिशा देणाऱ्या रत्नागिरी जिल्हा पोलीस दलाच्या शिरपेचात आणखी एक मानाचा तुरा खोवला गेला आहे. जिल्हा पोलीस अधीक्षक नितीन बगाटे यांच्या संकल्पनेतून विकसित करण्यात आलेल्या ‘RAIDS’ या कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित ॲपची राष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आली असून, ‘प्रधानमंत्री सिल्व्हर कप’ स्पर्धेत देशातील प्रथम पाच पोलीस अधिकाऱ्यांमध्ये बगाटे यांची निवड झाली आहे.
अज्ञात व बेवारस मृतदेहांची ओळख पटविणे आणि बेपत्ता व्यक्तींचा शोध घेणे हे पोलिसांसमोरील अनेकदा अत्यंत आव्हानात्मक काम ठरते. मात्र, AI तंत्रज्ञानाची साथ घेत रत्नागिरी पोलिसांनी या तपास प्रक्रियेलाच आधुनिक चेहरा दिला आहे. नितीन बगाटे यांच्या दूरदृष्टीतून साकारलेल्या RAIDS ॲपचे सादरीकरण सरदार वल्लभभाई पटेल राष्ट्रीय पोलीस अकादमी (SVPNPA), हैदराबाद येथे करण्यात आले. अज्ञात मृतदेहांची छायाचित्रे आणि उपलब्ध माहितीच्या आधारे AI तंत्रज्ञानातून चेहऱ्याची डिजिटल प्रतिकृती तयार करून संभाव्य ओळख पटविण्याचा प्रयत्न या ॲपद्वारे केला जातो.विशेष म्हणजे, मृतदेहाची अवस्था खराब झाल्याने चेहरा ओळखणे कठीण असतानाही उपलब्ध माहितीच्या आधारे चेहऱ्याची संभाव्य डिजिटल पुनर्रचना करण्यास हे तंत्रज्ञान मदत करते. त्यामुळे तपास यंत्रणेला मृतदेहाची ओळख पटविण्यासाठी नवी दिशा मिळाली आहे.
बेपत्ता व्यक्तींच्या शोधातही RAIDS ॲपने महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. संबंधित व्यक्तीच्या चेहऱ्याची १०८ विविध रूपे तयार करून तांत्रिक पद्धतीने शोध घेण्याची सुविधा या प्रणालीत वापरण्यात येत आहे. त्यामुळे वेगवेगळ्या परिस्थितीत किंवा बदललेल्या स्वरूपात असलेल्या व्यक्तींची संभाव्य ओळख शोधणे अधिक सोपे होत आहे. RAIDS ॲपमध्ये आतापर्यंत १५३ बेवारस मृतदेहांची नोंद करण्यात आली आहे. त्यापैकी रत्नागिरी जिल्ह्यातील १३५ बेवारस व कुजलेल्या मृतदेहांच्या चेहऱ्यांची AIच्या माध्यमातून डिजिटल प्रतिकृती तयार करण्यात आली. यातील १४ प्रकरणांमध्ये मृतदेहांची यशस्वी ओळख पटविण्यात पोलिसांना यश आले आहे.
जिल्ह्याबाहेरील १९ बेवारस मृतदेहांपैकी ७ प्रकरणांची ओळख RAIDSच्या मदतीने पटली आहे. त्याचबरोबर ॲपमध्ये ३८१ बेपत्ता व्यक्तींची नोंद करण्यात आली आहे.
पोलीस तपास करताना कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा प्रभावी वापर करून ‘अज्ञात मृतदेह’ आणि ‘बेपत्ता व्यक्ती’ या दोन गुंतागुंतीच्या तपासांना एकाच डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर आणण्याचा प्रयोग रत्नागिरी पोलिसांनी केला आहे. याच अभिनव संकल्पनेची राष्ट्रीय स्तरावर दखल घेत प्रधानमंत्री सिल्व्हर कप स्पर्धेतील देशातील प्रथम पाच पोलीस अधिकाऱ्यांमध्ये नितीन बगाटे यांची निवड करण्यात आली आहे.
ही केवळ एका अधिकाऱ्याच्या कामगिरीची दखल नसून, तंत्रज्ञानाच्या मदतीने तपासाची दिशा बदलणाऱ्या रत्नागिरी पोलीस दलाच्या नव्या कार्यपद्धतीवर उमटलेली राष्ट्रीय मोहोर मानली जात आहे.
